Như đã từng ở đây
Có những lúc mình chắc chắn đã thấy cảnh này rồi, mà không sao nhớ ra là ở đâu. Các nhà khoa học cho rằng cảm giác ấy thường đến khi cảnh trước mắt có bố cục giống một cảnh cũ mình đã quên. Ở thị trấn này, mỗi người kể lại khung cảnh lúc ấy, để người này gợi nhớ cho người kia.
1 ghim · 7 nơi
Chạm vào một nơi trong thị trấn
Rồi kể lại khung cảnh lúc ấy bằng vài lần chạm: ánh sáng chiếu từ đâu, bạn đứng hay ngồi, có ai bên cạnh không. Không cần nhớ chính xác, cũng không phải gõ chữ.
Ai nhớ ra mình từng thấy cảnh ấy ở đâu thì để lại, làm gợi ý cho người sau.
Chưa có ai. Bạn có thể là người đầu tiên.
Khi ghim, mỗi người chọn một trong ba kiểu dưới đây.
Trong 1 lần được kể, nhiều nhất là kiểu gặp đi gặp lại (100%).
Thấy quen trong chốc lát, rồi qua.
Cùng một cảnh quen cứ quay lại nhiều lần.
Như thể mình biết trước điều sắp xảy ra.
Chỉ tính những người chọn nói mình ở thành phố hay nước nào.
Nhiều ghim nhất: Hà Nội 1
Người tham gia đi qua những cảnh thực tế ảo. Cảnh mới nào có cách bố trí giống một cảnh đã xem mà họ không nhớ ra, ví dụ khu vườn xếp y như một bãi phế liệu, thì bị thấy quen và gây déjà vu nhiều hơn hẳn. Cái quen nằm ở bố cục, không ở đồ vật.
Cleary và cộng sự, Consciousness and Cognition, 2012
Chưa có nghiên cứu riêng về déjà vu lặp lại. Theo giả thuyết bố cục, một cảnh quay lại nhiều lần có thể đang gợi về cùng một cảnh cũ mình đã quên, như nhà cũ, một giấc mơ hay một cảnh phim từng xem. Lần tới, hãy để ý ánh sáng và vị trí của bạn, rồi nhớ lại xem mình từng gặp khung cảnh ấy ở đâu.
Gợi ý dựa trên giả thuyết bố cục của Cleary, chưa phải kết luận nghiên cứu
Ngay lúc déjà vu, người tham gia thường tin mình biết lối rẽ tiếp theo. Nhưng khi phải chọn thật, họ đoán đúng không hơn may rủi. Cảm giác biết trước là có thật, còn điều được biết trước thì không.
Cleary & Claxton, Psychological Science, 2018
Các nhà nghiên cứu tạo một dạng déjà vu bằng bài nhớ từ rồi chụp não bằng fMRI. Vùng hoạt động mạnh là vùng trán, nơi xử lý mâu thuẫn và ra quyết định, chứ không phải vùng ghi nhớ. Déjà vu có thể là lúc não phát hiện một cảm giác quen sai và báo lỗi: bộ nhớ đang tự kiểm tra, không phải hỏng.
Urquhart, O'Connor và cộng sự, Memory, 2018